SAGADATE
BAUCAU WHITE HAT • TIMOR-LESTE
> PROTECT • MONITOR • DEFEND • SECURE _ █

Senin, 18 November 2019

MIS SAVIX (Management Information System)

INDICE
Objetivu
Intrudusaun
Saida Mak MIS

1.       Architecture of the MIS
1.1 The Main Differences MIS Excel and Savix

1.2 Basic Architecture
2. The role of the MIS Administrator in setting up an MIS and a first Project
2.1 Credentials
2.2 Registering MIS
2.3 Creating Project
2.4 Creating User Defined Field
2.5 Creating Standard Data Field
2.6 Creating additional Projects

3. The Role of the Project Administrator in Setting up a Project
3.1 Create and maintain a table of trainers
3.2 Confirmation of Configuration Settings

4. Data Entry
4.1 Group level data entry

5. DEO (Data Entry Officer)
5.1 DEO(Data Entry Officer)

6. MIS Visitor
6.1 MIS Visitor

7. Change User Name and Password
7.1 Change User Name and Password

OBJETIVU TREINAMENTU
              Objetivu treinamentu ba MIS mak hanesan;
•        Bele hatene saida mak MIS
•        Bele Hatene kona ba strutura basiku MIS SAVIX
•        Bele hatene oinsa MIS bele servisu
•        Bele ona registu MIS
•        Bele Kria Project Administrator
•        Bele Familiar UDF no SDF
•       Bele entry dadus kona ba supervisor
•        Bele entry dadus kona ba grupu
•       Bele Kria account ba Data Entry Officer (DEO)
•       Bele fo treinamentu kona ba MIS Savix

SAIDA MAK MIS

·       MIS hanesan Management Information System (Sistema Gestor ba Informasaun), Informasaun ida ne’e liga liu ba atividade VSLA (http://vsla.net/) VSLA hanesan atividade ne’ebe supporta komunidade sira oinsa rai no impresta sira nia osan.
·       MIS savix hanesan parte base dadus ida ba atividade VSLA.
·       Store dadus kona ba VSLA groups no Supervisor
·       Kria relatoriu kona ba performance agente no grupu
·       Gestor no supervisor bele komprende kondisaun projeitu VSLA no foti dezisaun oinsa fahe tempu bele visita grupu no foku liu ba aspeitu balun

1.       Architecture of the MIS

1.1    The Main Differences MIS Excel and Savix
VSLA Model
•        VSL Associates works exclusively on the development of the VSL model and has actively facilitated its spread to over 45 countries in Africa, Asia and Latin America.  Operating informally since 1995, VSL Associates Ltd. was incorporated as a limited liability company in the UK in January 2007
•        MIS version 3.01/02
•        MIS Version 4.01/02/03/04
•        New generation of Savix MIS

New Generation: SAVIX MIS
•        Sistema standard ba Grupu rai osan (all agencies and methodologies)
•        Online database: http://mis.thesavix.org
•        Presija set up / Configura nia account
•        Presija koneksaun internet atu entry no assesu dadus
•        Bele uza mos iha App (Android, tablet nsst)
•        Relatorio bele saved/emailed as HTML files
•        Dadus bele exported ba Excel no bele analiza
•        Sistema ne’e agora selu ona (Maibe bainhira hakarak kontinua organiza no assesu bele request ba Savix@softwaregroup.com)
 1.1    Basic Architecture

Basic Architecture 1: Levels in the MIS
Iha Sistema operasaun 3 ne’ebe diferensia mak hanesan:
MIS (MIS Administrator). Hanesan projetu privadu ida ne’ebe kria fatin ba dadus.  MIS ida laiha limitasaun ba numeru projeitu. MIS Administrator (MA) hanesan responsavel ba:
Kria MIS (MEAL no M&E)
Kria nia projeitu sira (MEAL no M&E) Project Administrator
Kria User-defined fields (Iha adisional standart ba dadus kampu) Ba dadus ida ne’e sei utiliza hotu ba project sira ne’ebe inklina an iha MIS Administrator ida nia laran.  
Projetu (Project Administrator).  Ida hanesan base ba MIS. Ne’ebe iha dadus grupu individu ne’ebe ita bele entry, no iha relatoriu operasaun jeral, foka mos ba peforma staff ne’ebe responsavel servisu dereita nudar implementador. Ida ne’e ita bolu hanesan nain ba implementasaun projetu ka Project Administrator (PA) no iha mos officiais ba entry dadus (DEO).
Network (Network Administrator). Network ida kria husi parte dala tolu ne’ebe hetan autorizasaun husi VSL Associates. Network administrasaun ne’e sei invite projetu hotu (PA) atu projetu nee bele registu SAVIX MIS, iha nasaun ne’ebe deit. Network mos bele uza husi INGO sira ne’ebe implementa atividade rai osan iha grupu, iha regiaun ka nasaun ida ho implementasaun parseiru la hanesan.

Kontinua......

Jumat, 13 September 2019

RISKU, VALOR NO FIAR AN IHA INVESTIMENTU


Bainhira ita atu komesa ita hotu tenki hanoin katak ema hotu bele sai investor ne’ebe diak. Se ita iha fiar an no jere risku ho diak, ita bele hasae ita nia valor rai osan no ita mos iha material atu halo ida ne’e. ita bele halo valor kritiku ne’ebe hanesan ho investor. Bainhira ita sosa buat ruma ita tenki halo komparasaun valor no presu, tenki halo peskiza, kolia ho kolega, konta nia valor. Halo investimentu hanesan mos ita hare nia persu, valor no risku husi ida ne’e ita bele foti dezisaun katak ivestimentu ne’e diak ka lae. Ema barak matenek servisu iha influensa orsamentu, halo sira sai ema ne’ebe riku no iha kompanhia ne’ebe riku. Buat ne’ebe interesante mak laiha ema ida mak servisu 100% ho los. Investor ne’ebe domina merkadu durante tinan 5 bele lakon nia ro’o hotu tinan hirak tuir mai.
Iha parte ida ne’e atu esplika oituan kona investimentu fundamental iha konseitu 3 ne’ebe bele halo ita komprende mak hanesan risku, valor no fiar an. Konseitu uniku importansia ne’ebe tenki komprende husi investor sira mak hanesan risku. Bainhira risku makaas mos bele fo risku potensial ba lakon investimentu. Risku ne’e ladun fo mos potensial lakon investimentu ladun. Risku sira ne’e ita bele hetan husi ita nia peskiza ka observasaun ne’ebe klean ba ita nia planu strategia investimentu. Mai ita hare fali valor. Valor ba investimentu hotu laos hare ba presu ne’ebe selu husi investor, maibe montante ne’ebe selu husi investor ba tempu balun. Valor husi parte seluk mak hanesan sasukat intrisik1 ba investimentu. Se investor hare valor boot liu, mak presu agora sira bele halo tan negosiasaun. Se valor kiik liu mak hare mak ita bele dehan presu karun liu. Tamba razaun ida ne’e valor hanesan sasukat potensial, tamba ne’e bainhira halo investimentu ruma tenki hare ba valor tamba valor bele boot maibe ita sei lahatene valor ne’e lolos.
Atu halo investimentu diak investor sira tenki hare no halo komparasaun entre risku ba valor. Ida ne’e hanesan xavi atu halo investimentu neebe diak, no ida ne’e mak importansia ba investor sira. Halo parte sira ne’e hotu sei kontribui atu dezenvolve ba ita nia fiar an. Bainhira ita fiar an ho ita nia dezisaun ita iha oportunidade diak liu atu foti dezisaun ba susesu. Se ita iha iha komitmentu atu aprende no hatene limitasaun ita nia an, ita tetu toleransia ita ho risku, no ita bele foti dezisaun forte atu supportaita nia investimentu, ida ne’e mak halo ita sai ivestor ne’ebe fiar an. Matenek sira halos spekulasaun katak investimentu hanesan dezisaun edukadu, no ita iha oportunidade ne’ebe diak liu atu hetan fali investasaun ne’ebe diak.
Ikus liu ita tenki hanoin matenek sira mos dehan sala katak ho osan barak ita bele susesu iha investimentu! Investimentu ne’ebe susesu barak liu mai husi investimentu kiik ho osan ne’ebe kiik mos, laiha esforsu no komitmentu halo investimentu ita sei lakonsege realiza ita nia mehi ka objetivu. Investimentu hanesan jornada durante ita nia moris, bainhira ita komprende diak ita nia an no merkadu ita sei diak liu!
1 Intrisik hanesan valor asaun (saham) lolos ba iha investimentu

HANOIN DIFERENSIA KONA BA RAI OSAN


Bainhira ita servisu makaas atu hetan osan no tempu too ita simu osan, ita nia osan sei ba iha iha fatin 4 mak hanesan kompras, Rai, fo ka halo investimentu. Husi parte ida ne’e, ita sei kolia kona ba rai osan (tabungan) no iha dalan tolu ne’ebe fo hanoin diferensia ba ita kona ba valor rai osan iha ita nia moris.
Permeiru mai ita halo diskusaun oituan kona ba tamba ita tenki rai osan? Konsidera ida ne’e. Kada dolar ida ne’ebe ita hetan no halo kompras hanesan parte husi desenhu ekonomia ne’ebe boot. Despesa ka gastu ita nian mak fo valor iha ekonomia, laos Banku no kompanhia. Hira mak ita rai husi ita nia reseita no saida mak ita halo kona ba ida ne’e hanesan ekonomia pessoal ida no ida ne’e parte ida ne’ebe ita tenki kontrola. Iha kompetisaun barak atu hetan atensaun no ita nia osan, no exeptu ita iha strategia ka planu espesifiku, fasil liu ita nia osan rai sai hanesan orsamentu ba ita nia pasiar ka hanesan dalan atu hadia ita nia uma, motor ka kareta.
Atu tau hamutuk planu ida ne’e konsidera parte segundu oinsa ita rai osan. Iha dalan barak ema jere sira nia osan mak hanesan iha conta bankaria no fahe gastus ita nia iha lor-loron, osan ne’ebe ita presija halao moris. Kona ba hahan, transporte, ropa, uma, hiburan no seluktan. Conta bankaria hanesan atu rai balansiu ita nia osan. Sira halo promosaun husi banku hanesan fatin ne’ebe seguru atu rai osan. Banku seguru duni, maibe la strategia.
Atu hanoin strategia konsidera objetivu 3 diferensia kona ba rai osan; Rai osan urujenti, rai osan kurto prazu no Longu prazu. Ba assuntu urujenti, presija iha osan ne’ebe ita bele assesu. Regulamentu pratika mak hanesan iha rai osan fulan 3 too 6 bainhira ita lakon ita nia reseita no ita lakohi impresta osan. Se ita impresta ona osan ka iha kreditu, presija tebes ita rai nafatin osan atu nune’e too tempu ida urujenti ita sei araska liu atu kreditu tan. Obejetivu ba curto prazu hanesan parte ne’ebe labele iha kreditu (Deve), pasiar, eventual no seluktan tamba ida ne’e sei iha gastu ne’ebe boot oituan.
Rai osan ba longu prazu hanesan osan ne’ebe ita presija atu dezenvolve ita nia moris tuir ita nia hakarak, konsidera hanesan orsamentu ba investimentu. Bainhira ita fahe objetivu 3 ne’e ho diferensia, ita bele sai ona gestor ba nia an no hamenus ona tentasaun ba gastus urujensia, eventual ka investimentu arbiru. Parte terseiru mak fatin rai osan, lembra katak ita nia osan mak ita ita nia forza no bainhira ita rai deit ita nia osan iha konta banku nia sei la ajuda ita.
Maibe banku sei fo impresta ita nia osan ba ema seluk no banku mak sei hetan nia reseita barak liu. Valor vida moris ne’ebe kontinua sae ita tenki hanoin ona oinsa ita nia osan fo reseita ba ita liu husi atividade negosiu ka investimentu kiik sira ne’ebe bele fo benefisiu ba ita iha futuru.
Iha parte 3 importante ba investimentu mak hanesan oinsa ita bele jere ita nia risku investimentu, valor no Fiar an.


joanarosario92@gmail.com

Kamis, 11 April 2019

MOTIVASAUN ESTUDA

CAPITULO I

INTRODUSAUN

1.1 ISTORISIDADE

Liafuan Motivasaun ne’e mai husi lian ingles ne’ebe ho naran Motivation liafuan uluk husi ne’e maka Motive ne’ebe mos hanesan objektivo. Motivasaun ne’e hanesan objetivo ida ne’ebe bele fanu, dudu no haforsa ita atu hetan buat ruma ou bele mos susessu iha buat diak no aat.

 

Estuda hanesan atividade ne’ebe hola parte ba prosesu apredijazem estudante ida nia moris durante nia sei halo hela nia estuda. Motivasaun ne’e importante tebes ba estudante nomos ema seluk tamba bele mos motiva sira nia aan rasik hodi sunu no enkoraja esperitu aprende nian nebe’e bele utilisa iha future,liu husi motivasaun mos estudante sira bele iha esperansa no objektivu ba sira nia moris. 

Motivasaun estuda sai hanesan fator ida ne’ebe hola parte ba efetividade iha prosesu apredizasem nia laran. Estudante ida bele estuda ho diak bainhira iha fator nebe dudu ka enkoraja nia mak hanesan motivasaun estuda. Estudante ida sei estuda makaas liu bainhira sira iha motivasaun estuda ne’ebe aas. 

Estudante ida atu sai susessu maka tenki motiva nia aan rasik hodi bele estuda. Tamba dalaruma estudante balun ladun fo inspirasaun kona ba sira nia estuda hodi nune’e sira labele atingi nomos alkansa mehi ne’ebe estudante rasik ne’e iha. 

Estudante ne’ebe iha motivasaun bo’ot atu estuda maka nia sei hetan valor ne’ebe bo’ot iha nia estudo rasik maka integridade sempre aumenta ba beik-beik. Estudante barak liu maka nia skill la berkembang laiha motif ne’ebe hanesan ho sira nia skill refere ne’eduni estudante ida iha motif hanesan ho sira nia skill maka sei to’o motivasaun estudante nian estuda sei susessu.

 1.2 Formulasaun Problemas

Formulasaun problemas mak tuir mai ne’e;

· Saida mak Motivasaun?

· Tamba sa Mak tenki iha motivasaun?

· Diferiensia Motivador no Motivasaun?

1.3 Objektivu

Objektivu husi hakerek ida ne’emak;

· Bele hatene klean liu kona ba lala’ok motivasaun

· Husi motivasaun ne’e bele aprende liu tan espirito ba objetivo moris.  

CAPITULO II

REVISAUN LITERATURA

2.1 Tuir matenek nain Hamzah B. Uno halo definisaun “motivasaun estuda hanesan enkorajamentu internal no  external ba estudante ne’ebe hasoru kompotamentu, em jeral ho indikador ka elementus sira ne’ebe supporta.

Indikador ka elementus sira mak hanesan: iha desejo ka hakarak susesu, enkoraja no nesesidade durante estudu, esperansa no ambisaun iha futuru, apresiasaun durante estudu no ambiente estudu ne’ebe kondusivu.

2.2 Teori Winkell hateten motivasaun estudu hanesan total forsa dirigi pisiku (psíquico) ne’ebe iha estudante ida nia laran ne’ebe hamosu atividade estuda nian atu atinji objetivu ruma. 

CAPITULO III

RESOLUSAUN PROBLEMAS

3.1 Saida mak Motivasaun?

Motivasaun ne’e hanesan parte fartor energia ida ne’ebe enkoraja ka dudu ema ida atu bele atinzi nia objetivu. Atu sai nudar estudante ida ne’ebe diak hodi atinji metas maka tenki motiva nia aan hela deit, iha kualker tempo fasil nomos difisil nia laram. Tamba liu husi motivasaun no motiva aan maka haforsa nafatin ita nia aan hodi alkansa mos objektivos.

3.2  Tamba sa mak tenki iha motivasaun?

Tamba motivasaun hanesan energia nebe bele haforsa ba ema ida nebe bele iha komitmentu halo mudansa ba nia an rasik, parte ida ne’e ita bele hare liu husi mudansa atividade fisiku ema ida nian. Motivasaun mos bele mosu liu husi sentimentu ema ida nian, tamba sentimentu nia energia mos bele influensa atetude ema ida nian. Fator importante ba motivasaun mak objetivu ka metas ema ida nian ba iha futuru. Importansia motivasaun estuda mak hanesan forsa ida atu sai ema ne’ebe kualifikadu ka ema ne’ebe intelektual iha aban bainrua nian. Parte seluk motivasaun estuda mos hanesan kometmentu ida ba aprende hodi hetan valor diak ba moris

3.3  Diferiensia Motivador no Motivasaun?

Motivador ne’e hanesan ema ne’ebe iha profisaun, knar ka responsabilidade ida ne’ebe bele motiva ema seluk. Motivador sempre iha konesementu kona ba oinsa halao motivasaun ida.

Motivasaun hanesan fator objetivu ida ne’ebe bele mosu atu fo energia ka forza foun ba ema ida ne’e bele halo mundansa iha sira nia hanoin, atetude no moris ba iha future ne’e hanesan mos ema ne’ebe hetan ona susar ou iha pasadu ladun diak entaun tenki motiva sira nian aan rasik hodi bele rekopera fila fali hodi bele susessu iha futuru.

CAPITULO IV

ENSERAMENTO

4.1 Konklusaun

Motivasaun hanesan parte importante ida atu bele atinji objetivu estuda nian. Mosu motivasaun laos husi estudante ida deit maibe mestre sira tenke involve fo motivasaun ba estudante sira. Iha motivasau ne’ebe kondisifu sei fo esperitu ba estudante sira hatene objetivu estuda. Motivasaun nee mos bele mosu deit bainhira estudante ida hakarak estuda. Tamba ida nee motivasaun internal no eksternal tenke iha estudante nee nia an atu nune’e objetivu ba apredijasem ne’e bele atinji.

4.2 Sugestaun

Liga ba konklusaun iha leten, sugestaun mak hanesan;

Ba mestre no inan aman husi estudante sira bele fo motivasaun liu husi apresiasaun no kria ambiente kondusivu atu estudante sir abele halao atividade apredijasem ho diak.

Ba Estudante sira kontinua hadia no dezenvolve an liu husi motivasaun ba komitmentu aprende no estuda makaas.

Ba universidade bele kria tan fasilidade ne’ebe furak ka diak ne’ebe iha kompetisaun atu estudante kontinua iha espreritu estuda, aprende no livre ba espresaun ne’ebe bele sai valor positive iha sira nia moris.




Hakerek Nain: Mavi Rosal (joanarosario92@gmail.com)


Kamis, 22 November 2018

DIFINISAUN POPULASAUN NO SIDADANIA


Difinisaun populasaun no sidadania em jeral, mak hanesan;
Em jeral populasaun no sidadania iha difinisaun hanesan grupu ida ka ema lubuk ida ne’ebe hela iha nasaun ida nia laran. Ida ne’e hanesan difinisaun ba populasaun em jeral no sidadania iha difinisaun ketak. Saida mak sidadania ? Em jeral, sidadania hanesan populasaun ne’ebe hela fatin iha nasaun ida baseia ba lei no dezisaun nasaun ne’ebe sira hela ba. Sidadaun ne’ebe hela iha nasaun ida iha responsabilidade atu tuir regulamentu ne’ebe aplika husi autoridade sira no em jeral sidadaun sira iha identidade ofisial ka karta identidade ne’ebe hasai husi governu.
Independentemente husi peritu sira ho difinisaun em jeral populasaun no sidadaun iha deiferensia difinisaun maibe atu hanesan. Em jeral populasaun ida la sai hotu sidadaun nasaun ida nian maibe kuandu sai sidadaun entaun signifika bele sai ema orginal nasaun ida ne’e nian. Populsaun bele mai husi ema orginal rai ida ne’e nian no bele mos husi ema strangeiru. Maioria nasaun hotu iha kartaun identidade atu fasil konhese no importante liu fasil registu bainhira halao elisaun. Depois hatene kona difinisaun populasaun no sidadania em jeral no husi peritu sira bele aumenta konhesimentu no bele hatene diferensia populasaun no sidadania.

Tuir Peritus sira mak hanesan;
1.       Dr. Kartomo
Nia esplika difinisaun kona ba populasaun hanesan numeru ema ne’ebe hela iha fatin ida. Bainhira iha fatin ema barak hela iha ne’eba, mak ita bele signifika katak populasaun ne’ebe sees husi difinisaun sidadaun ka lae.
2.       Jonny Purba
Difinisaun populasaun no sidadaun tuir Jonny Purba mak hanesan ema ne’ebe sai pesoalmente no inklina an iha familia, sidadaun no membru komunidade ne’ebe iha hela fatin, iha fatin ida no iha nasaun ida iha tempu ruma.
3.       AA Nurdiman
AA Nurdiman halo difinisaun katak populasaun hanesan grupu ema sira ne’ebe hela no iha domisiliadu iha nasaun ida nia laran.
4.       P.N.H Simanjuntak
P.N.H Simanjuntak hateten katak bainhira sai populasaun hanesan ema ne’ebe iha hela fatin ka iha domisiliadu iha nasaun ida.






joanarosario92@gmail.com

ANALIZA KRESIMENTU EKONOMIA

BAB I

INTRUDUSAUN


Intrudusaun

Analiza kresimentu ekonomia hanesan esforsu ida atu hare prosesu mudansa kondisaun ekonomikamente nasaun ida nian ne’ebe kontinuasaun sai diak iha periode ida nia laran. Kresimentu ekonomia mos hanesan prosesu hasae kapasidade produsaun ekonomia ne’ebe fo reseita ba estadu ida nian. Parte termus kresimentu ekonomia sei la halai sees husi liafuan dezenvolvimentu ekonomia katak kresimentu ekonomia ne’e bele akontese bainhira iha dezenvolviementu ekonomia husi seitor hotu tuir planu estadu ida nian. Iha dalan barak ka seitor barak ne’ebe bele sai parte ba kresiemtnu ekonomia mak hanesan exemplu; seitor argrikultura, seitor negosio no seitor seitor sira seluktan.

Banku sira hanesan instituisaun orsamentu ka financial ida ne’ebe sai autor importante ida mos ba dezenvolvimentu ekonomia nasaun ida nia nian inklui mos Timor Leste hanesan nasaun soberanu ida. Nasaun RDTL iha banku BNCTL hanesan banku estadu nian ne’ebe halao servisu profesional hanesan mos banku sira seluk iha Timor Leste, Banku estrangeiros sira seluk ne’ebe mamk Timor Leste mak hanesan BNU, Mandiri, ANZ no BRI.

Funsaun no importansia simples husi banku sira iha Timor Leste mak atu konsumedor sira bele rai osan no impresta osan iha sira nia fatin. Liga ba kresimentu ekonomia banku halao nia sevisu boot ida atu hasae ekonomia estadu ida nia liu husi fasilita imprestimu ka kreditu ba investor Timor oan sira ne’ebe hakarak halao investimentu ne’ebe bele dezenvolve ekonomia Timor Leste no banku mos fasilita tranferensia osan hanesan mos redimentu kresimentu ekonomia ba banku ne’e rasik.

Formulasaun Problemas

Formulasaun problema mak tuir mai ne’e;

Saida mak difinisaun analisa kresimentu ekonomia ho kresimentu banku sira iha Timor Leste ?

Kresimentu ekonomia no dezenvolvimentu ekonomia

Fatores ne’ebe determina kresimentu ekonomia ho kreseimentu Banku

Teoria kona ba kresimentu ekonomia

Objektivu

Objetivu husi hakerek ida nee mak;

Bele hatene kona ba difinisaun kresimentu ekonomia ho kresiementu banku iha Timor Leste

Bele analiza kresimentu ekonomia no dezenvolvimentu ekonomia iha Timor Leste

Bele hatene fatores kresimentu ekonomia

Bele hatene teoria kona ba kresiementu ekonomia

 

BAB II

KONTEUDU

 

A.       Konseitu analiza Kresimentu Ekonomia Ho Banku

Konseitu Kresimentu Ekonomia (Economic Growth) ho banku hanesan hare esforsu dezenvolviementu atividade ekonomia ne’ebe fo impaktu bens no servisu ne’ebe hetan produsaun iha komunidade sira aumenta prosperidade komunidade nian liu husi apoiu investimentu banku sira nian (Kreditu). Kresimentu ekonomia makro hanesan kresimentu ekonomia ne’ebe investe ba longu prasu.

Prof. Simon Kuznets halo difinisaun kresimentu ekonomia nee hanesan aumenta longu prasu ba kapasidade nasaun ida atu perpara bens ekonomia ba nia sidadaun. Kapasidade ne’e aumenta baseia ba progresu teknologia, ajustamentu instituisaun no idologia nesesariu.

Difinisaun kresimentu ekonomia hare ba:

1.       Kresimentu ekonomia nasaun ida hare ba kontinuasaun aumenta fornisimentu bens iha nasaun ida nia laran liu husi apoiu financeiru ne’ebe suficiente

2.       Teknologia hanesan seitor ida ne’ebe bele apoiu ba kapasidade atu dezelvolve kresimentu ekonomia

3.       Knar banku sira hanesan instituisaun financial ne’ebe apoiu financiamentu liu husi kreditu investimentu ne’ebe bele fo impaktu positive ba kresimentu no dezenvolvimentu ekonomia

4.       Teoria kresimentu ekonomia atu halo analiza kona ba faktores ne’ebe ne’ebe determina ba aumenta output kada capital iha longu prasu no oinsa faktor ida halo interasaun ho faktor  ida seluk ne’ebe hamosu prosesu kresimentu.

Halo resumu katak kresimentu ekonomia hanesan kontinuasaun mudansa kodisaun ekonomia nasaun ida nian durante periode ruma

B.       Analiza kresimentu no dezenvolvimentu ekonomiku ho banku swasta

Hanesan iha intrudusaun hateten ona katak analiza kresimentu kresimentu ekonomia hanesan esforsu halao prosesu aumenta ekonomia ne’ebe realiza husi forma atu aumenta redimentu nasional no dezenvolvimentu ekonomia hanesan esforsu ba prosesu aumenta rendimentu total no per capital baseia mos ho konta aumenta populasaun no mudansa fundamental iha strutura ekonomia nasaun ida nian no igualidade ba redimentu populasaun nasaun ida nian

Dezenvolvimentu ekonomia husi autor banku sira sei la halai sees husi kresimentu ekonomia, dezenvolvimentu ekonomia sei dudu kresimentu ekonomia no kresimentu ekonomia mos sei hafasil prosesu dezenvolvimentu ekonomia, Parte rua ne’e sei lahusik malu hodi involve mos autor ekonomia sira

Kresimentu ekonomia no dezenvolvimentu ekonomia ho banku:

Analiza kresimentu ekonomi ho banku

1.       Hanesan esforsu prosesu aumenta produtu per capital ba longu prasu

2.       Sei lahare ba igualidade rendimentu

3.       Sei lahare ba aumenta populasaun

4.       La necesariamente bele hadia padraun moris populasaun nian

5.       Kresimentu ekonomia la necesariamente mos ho dezenvolvimentu ekonomia

 

Analiza dezenvolvimentu Ekonomia ho Banku;

Analiza dezenvolvimentu ekonomia ho banku hanesan;

1.       Esforsu ba prosesu mudansa ne’ebe kontinua lao ba progresu ne’ebe diak inklui hasae produtu per capital.

2.       Esforsu atu hare ba igualidade redimentu inklui igualidade dezenvolvimentu ho nia rezultadu

3.       Esforsu atu hare mos kresimentu populasaun

4.       Esforsu dezenvolvimentu ekonomia lao hamutuk ho kresimentu ekonomia

Kresimentu ekonomia no dezenvolvimentu ekonomia nia hanesan mak;

1.       Kreseimentu no dezenlvolvimentu ekonomia sempre hamutuk iha tendensia ekonomia nia laran

2.       Prinsipiu problema halai liu ba quantidade redimentu per capital

3.       Parte rua ne’e hanesan responsabilidade estadu nian ne’ebe hetan supporta husi nia populasaun

4.       Impaktu parte rua ne’e ba bem estar populasaun nian

Indikador ne’ebe ita uza atu konta kresimentu ekonomia mak hanesan:

1.       Produto domestika Bruto, hanesan valor bens no servisu iha nasaun nebe produzidu husi faktores produtu sidadaun nasaun ida nian no estrangeiros

2.       Produto Nasional Bruto, hanesan valor bens no servisu ne’ebe sei konta deit bens no servisu ne’ebe hetan produzidu husi faktores produtu ne’ebe sidadaun nasaun ida nian husi nasaun ne’ebe redimentu nasioanal nasaun ida ne’e konta

C.       Teoria Kresimentu Ekonomia

1.       Teoria kreseimentu Klasiku

Tuir observasaun peritus klasiku sira katak iha fatores 4 ne’ebe fo influensa ba kresimentu ekonomia mak hanesan, total populasaun, total stock bens capital, area territorial no riqueza natureza ho nivel teknologia ne’ebe usadu. Maske ita hatene kresimentu ekonomia iha fatores barak maibe prsitus klasiku sira foka liu sira nia atensaun ba influensa aumenta populasaun ba kresimentu ekonomia.

Iha sira nia teoria kresimentu, sira hateten entre kresimentu per capital populasaun ho total populasaun. Teoria ida ne’e ho naran teoria populasaun optimum. Bainhira akontesementu menus populasaun, produtu marjinal hanesan boot liu rendimentu per capital mak ho aumenta populasaun bele hasae rendimentu capital. Maibe populasaun aumenta barak sei akontense mais lei resultadu ne’ebe sei menus, hanesan produsaun marjinal sei mosu diminuisaun.

 

2. Teoria Schumpeter

Teoria Schumpeter hateten katak importante tebes knar empresariu iha kresimentu ekonomia nia laran. Iha teori ida ne’e hatudu katak empresariu sira hanesan klase ne’ebe sei kontinua halo inovasaun iha atividade ekonomia nia laran. Inovasaun sira ne’e sei hare ba; intrudusaun produsaun sasaun foun, hasae nia efisiensia halo produsaun atu hetan sasan ida, habelar merkadu sasan id aba iha merkadu foun, dezenvolve fontes ba materia prima ne’ebe foun ho objektivu hasae efisiensi atividade empresarial. Hanesan atividade inovasaun sira ne’e bele hamosu investimentu foun.

3. Teoria Harrod-Domar

Teoria Harrod-Donar liu husi nia analizasaun ho objektivu halo espliksaun kona ba rekrementus ne’ebe tenki kompleta atu ekonomikamente bele atinzi ba kresiemntu ekonomia ne’ebe steady growth (kresimentu konstante) iha longu prasu nia laran. Teoria ida ne’e ho hanoin capital tenke utiliza ho efektiva ho razaun kresimentu ekonomia hetan influensa makaas liu husi estabelesimentu capital ida ne’e.

4. Teoria Kresimentun Neo Klasiku

Abramovits no Solow iha teoria kresimentu Neo Klasik hateten katak fatore importante atu hasae kresimentu ekonommia mak hanesan laos aumenta capital no aumenta servisu nain. Fator importante liu mak hanesan aumenta kapasidade no skill servisu nain sira nian (Sadono Sukirno; 433)

D.      Faktores Kresimentu Ekonomi

Faktores ne’ebe fo infulensa ba kresimentu ekonomia mak hanesan;

1.       Faktor rekursu umanu

Faktor rekursu umanu hanesan prosesu dezenvolvimentu, kresimentu ekonomia ne’ebe hetan influensia husi rekursu umanu. Rekursu umanu hanesan fatores importante iha prosesu dezenvolvimentu nia laran, atu lalais ka tarde prosesu dezenvolviementu liga mos ba kapasidade rekursu umanu hanesan Sujeitu dezenvolvimentu ne’ebe iha kompetensia atu halao prosesu dezenvolvimentu.

2.       Faktor rekursu naturais

Hanesan naaun ne’ebe foin dezenvolve an utiliza rekursu naturais hanesan dalan ba prosesu dezenvolvimentu ekonomia nian. Maibe rekursu naturais dei mos la garantia ba susesu dezenvolvimentu ekonomia bainhira laiha suporta husi rekursu umanu atu halo gestor ba rekursu naturais sira ne’ebe iha. Rekursu naturais sira mak hanesan rai bokur, rikusoin minarais, mineral, no rekusoin tasi nian

3.       Fatores sensia no teknologia

Dezenvolvimentu sensia no teknologia lao makaas ona no dudu atu halo lalais prosesu dezenvolvimentu, mundansa ba padraun servisu husi liman ema nia sai teknologia makina sofisticada fo impaktu ba efisiensia, kualidade no kuantidade ne’ebe fo rezultadu ba kresimentu ekonomia lao lalais

4.       Faktor kultura

Faktor kultura mos fo influensa ketak ba dezenvolvimentu ekonomia, fator ida ne’e hanesan fator motivasaun ne’ebe halao porsesu dezenvolvimentu no bele sai mos impedementu ba dezenvolvimentu. Kultura ne’ebe sai motivasaun ba prosesu dezenvolviemntu mak hanesan kultura servisu makaas no badinas, matenek, onestu no seluktan. Iha mos kultura ne’ebe impede dezenvolvimentu mak hanesan atetude anarkia, egoista, KKN no seluktan.

5. Rekursu ba Kapital

Rekursu capital hanesan rekursu ida ne’ebe utiliza atu bele halo gestaun ba rekursu umanu, rekursu naturais no seluktan. Rekursu ida ne’e importante atu bele fasilita dezenvolvimentu ekonomia ho razaun ba bens ba capital bele hasae produtividade. Iha parte ida ne’e banku sira mos halao knar importante atu fasilita seitor sira ne’ebe atu hadia rekursu ba capital liu-liu rekursu financial

Faktores ne’ebe impede dezenvolvimentu ekonomia iha Timor Leste mak hanesan;

·       Korupsaun

Korupsaun hanesan sei impedementu ida ne’ebe forte tebes ba dezenvolvimentu ekonomia ho razaun halo barulhu no la efisiensia ba gastus hotu ne’ebe prejudika ba kresimentu ekonomia ida labele lao ho diak. Atu kresimentu no dezenvolvimentu ekonomia lao diak presiza minimaza ka halakon factor ida ne’e.

·       Taxa ba Inflasaun

Inflasaun sei hamonu indice ba preso konfiansa konsumedor tamba populasaun hamenus nia kompras ho razaun risku ba folin sasan ne’ebe sae

·       Taxa de Juros

Taxa de juros bele fo influensa ka impaktu boot bainhira halao ivestimentu

·       Folin combustivel ne’e sae

Ida ne’e fo impaktu ekonomia nasional ne’ebe bele hamosu impaktu negativu ba "multiplayer effect". Multiplayer Effect mak hanesan atividade ekonomia ida ne’ebe hamonu fali atividade foun seluk. Exemplu atividade ekonomia investimentu seitor turismu ne’ebe bele hamonu mos seitor turismu agrikultura, turismu historiku no seluktan.

·       Situsaun seguransa ne’ebe la kondusif

Iha parte ida ne’e atu hateten deit katak bainhira atu halo kondisaun ekonomia ne’ebe forte presiza tebes estabilidade politika no seguransa. Katak iha estabilidade politika no seguransa ne’ebe iha objektivu klaru tamba ida ne’e mos halao knar importante ba kresimentu ekonomia ne’ebe bele dada investimentu strangeiro no nasional brani halo investimentu

E.       Kresimentu no dezenvolvimentu Ekonomia iha Timor Leste

BAB III

KONKLUSAUN

 A. Konklusaun

 Kresimentu no dezolvimentu ekonomia hanesan problemas nasaun hotu-hotu nian. Kresimentu ekonomia hanesan factor ida ne’ebe determina dezenvolvimentu ekonomia iha nasaun dezenvolvidu inklui nasaun dezenvolve sira. Ho kresimentu ekonomia ne’ebe diak iha nasaun ida fo rezultadu diak mos ba dezenvolvimentu nasaun ida ne’e nian. Iha kresimentu ekonomia hanesan indikasaun susesu ba dezenvolvimentu ekonomia. Iha faktores barak sai motivasaun no impedementu ba kresimentu ekonomia, presiza esforsu makaas atu utiliza rekursu naturais iha Timor Leste hodi dezenvolve ekonomia Timor Leste maske ho rekursu umanu ne’ebe la suficiente.

 

B. Sugestaun no Analiza

Atu kria kresimentu ekonomia Timor Leste ne’ebe diak, estadu no populasaun bele utiliza masimu ba dezenvolvimentu rekursu naturais sira ne’ebe iha Timor Leste, la signifika katak estadu tenke fo preoridade deit ba seitor rekursu minarais, maibe hare mos seitor rekursu naturais sira seluk inklui seitor rekursu umanu. Atu asegura kresimentu ekonomia lao diak presiza mos estadu tetu no hare mos rekursu umanu tamba bele sai dezafiu ida husi dezenvolvimentu ekonomia bainhira rekrursu naturais ne’ebe ita hakarak dezenvolve fo benefisiu kampu de servisu ba rekursu umanu rai seluk nian. Ho hanoin ida ne’e estadu tenki perpara nia rekursu umanu sai mos parte kresimentu ekonomia ba prosesu dezenvolvimentu ekonomia nian.

Estadu mos tenke hadia sistema kontrolu ba dezenvolvimentu ekonomia atu kontribui ba kresimentu ekonomia ne’ebe diak no ba parte korupsaun estadu tenke avalia no hadia sistema judisiais ho seriadade bele halakon korupsaun liu husi kasigu todan ba autor impedimente dezenvolvimentu no kresimentu ekonomia.

Iha parte seluk estadu tenke hadia infrastutura basiku husi capital too iha foho, infrastrutura sira ne’e mak hanesan; Loke no hadia estrada, be’e mos, edukasaun no saude ne’ebe iha kualidade ho dignidade no seluktan atu bele hadia lalais kresimentu ekonomia iha Rai Doben Timor Leste

 

REFERÊNCIAS

http://id.wikipedia.org/wiki/Pertumbuhan_ekonomi

http://www.bps.go.id/?news=1008

http://tugasleoespadamenejemen13unsri.blogspot.com/2015/01/makalah-pertumbuhan-ekonomi.html

http://direktoritraining.com/peranan-bank-dalam-perekonomian-suatu-negara/

http://makalah-artikel-online.blogspot.com/2009/05/faktor-faktor-yang-mempengaruhi.html

http://id.wikipedia.org/wiki/Pertumbuhan_ekonomi




Hakerek Nain; 
joanarosario92@gmail.com 


[STUDI KASU] Blog Saya Grade F (20/100) - Oinsa Halo A+ Ho Cloudflare? | Timor Bug Hunter V3

🇹🇱 Hau Nia Blog Hetan Grade F! 20/100 Ola, maluk SAGA! Horiseik kalan tuku 00:35, hau scan hau nia blog rasik sagadategimata.blogspot.co...